Koç Üniversitesi Hastanesi · Girişimsel Radyoloji

Varis ve bacak ağrısı

Bacak ağrısı variste en sık görülen yakınmalardan biridir; ancak her varis ağrı yapmaz ve her bacak ağrısı da varisten kaynaklanmaz. Toplardamar kapak yetmezliğine bağlı bacaklarda kan birikimi olması, bacak ağrısına ağırlık hissi ve yorgunluğun eşlik etmesine yol açabilir. Ağrı genelde sabah yoktur ve uzun süre ayakta kalmakla artar. Varisler bacak ağrısı oluşturuyorsa, varis tedavisi genellikle ağrıyı azaltır ya da tamamen geçirir.

Varislerin, yani bacaktaki damar genişlemelerinin en önemli belirtisi bacak ağrısıdır.  Bize tedavi için başvuran hastaların büyük kısmında ağrı yakınması vardır.  

Bacak ağrısı konusunda iki önemli ve ilginç nokta vardır. 

  1. Her varis hastasında bacak ağrısı olmaz. Aynı tip varisi olan iki kişinin birinde ciddi yakınma olurken diğerinde hiç yakınma olmayabilir. Bunun nedenini bilmiyoruz. Ama yakınmaların kadınlarda daha fazla erkeklerde ise daha  az olduğunu biliyoruz. 
  2. Her bacak ağrısı varisten kaynaklanmaz. Birçok hastada özellikle 40-50 yaşlardan sonra bacaklarda bacak damarı dışında ağrı yapan durumlar olabilir. Örneğin bazı hastalarımız dizindeki ağrısını varisten bilir, hâlbuki bu diz ağrısı yapmaz.  Bu durumda bacaklardaki ağrının başka bir nedene ait olduğunu söyleyebiliriz. 
Varis ve bacak ağrısı

Video açıklaması: Bu videoda bacak ağrısı ile varis arasındaki ilişki ele alınıyor.

Varis ve bacak ağrısı

Varise bağlı bacak ağrısı

Bacak ağrısı varisin oluşturduğu en sık yakınmalardan biridir. Ama her tür bacak ağrısının sorumlusu bu genişlemiş damarlar değildir.     
Ağrının en önemli sebebi büyük safen toplardamarındaki kapak yetmezliği ya da venöz yetmezliktir. Buna bağlı kanın bir kısmı ayak ve bacakta birikir ve ödem yapar. Bu birikim yavaş yavaş ve yıllar içinde olur.
Bacaklarda oluşan ağrı, ağırlık hissi ve yorgunluk gibi yakınmalar bununla ilgilidir.
Hareketsizlik, uzun süre oturma ya da ayakta kalma bu birikimi ve ağrıyı artırır.
Fazla kilo da bu yükü artırır. Yani kilolu insanlarda şikâyetler biraz daha fazla olur.
Yürümek ve yüzmek gibi bacak kaslarını çalıştıran sporlar, ayakları yükseltmek, basınçlı varis çorabı giyerek bacağı sıkıştırma kan birikimini engelleyerek bacakları rahatlatır ve ağrıyı azaltır. 
Varis hastalığı gelişmiş ülkelerde daha sık görülür. Bunun muhtemel sebebi insanların daha hareketsiz bir yaşam tarzına gitmeleridir.
Bacak ağrısı kadınlarda erkeklere göre daha fazla görülür.   

Tüm bunlardan dolayı bu hastalarda tedavi öncesi şikâyetleri çok iyi değerlendirerek hangi şikâyetlerin damardan kaynaklandığını anlamak gerekir. 

Bacak varisi ne tür ağrı yapar? 

  • Varisin oluşturduğu bacak ağrısı sabahları az, günün ilerleyen saatlerinde daha fazladır.
  • Ağrı genellikle dizin altındadır. Diz üstünde yani uyluk bölgesinde pek ağrı yapmaz.
  • Ağrı nedeniyle akşam eve gidince bacakları yükseltme ihtiyacı olur.
  • Bacağı yükseltmekle, varis çorabı giymekle ve yürümek gibi egzersizlerle bacak ağrısı rahatlar.
  • Sıcak havalarda ağrı daha belirgin soğuk havalarda daha azdır. 
  • Bazı kadınlarda âdet öncesi ve sırası genişleyen bu damarlar çok daha fazla rahatsızlık verir. 
  • Uzun süre ayakta kalmak ya da oturmakla (hareketsizlikle) artar.
  • Kilo arttıkça da bacak yakınmaları artar. 

Bacak ağrınız yukarıda belirtilen özellikleri taşıyorsa büyük ihtimalle bacak varislerinden kaynaklanıyordur. Varis mükemmel tedavi edildiğinde hem görünümü hem de oluşturduğu şikâyetler kaybolur ve kişinin yaşam kalitesini artırır.

Sık sorulan sorular

Her bacak ağrısı varisten mi kaynaklanır?

Hayır. Eklem ve başka yapılara ait sorunlar da ağrı yapabilir; varisi olan bir kişide bu nedenler birlikte bulunabilir. Tedaviden önce ağrının damarlarla ilişkisi değerlendirilir.

Varise bağlı bacak ağrısının tipik özellikleri nelerdir?

Ağrı genellikle diz altında belirgindir, sabah daha az olur ve gün ilerledikçe artar. Uzun süre ayakta kalmak veya oturmakla artıp yürümek ve bacağı yükseltmekle azalabilir; bu özellikler tek başına tanı koydurmaz.

Yürümek ve bacakları yükseltmek ağrıyı neden azaltabilir?

Yürüyüşte baldır kasları kanın kalbe taşınmasını destekler. Bacakları yükseltmek de aşağıda biriken kanın geri dönmesine yardımcı olarak ağırlık hissi, şişlik ve ağrıyı hafifletebilir.

Kaynaklar

  1. Editor's Choice - European Society for Vascular Surgery (ESVS) 2022 Clinical Practice Guidelines on the Management of Chronic Venous Disease of the Lower Limbs. De Maeseneer MG, Kakkos SK, Aherne T ve ark. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2022;63(2):184-267. DOI: 10.1016/j.ejvs.2021.12.024. Kılavuz: Kronik toplardamar hastalıkları, tanı, tedavi seçenekleri ve takip.
  2. The 2023 Society for Vascular Surgery, American Venous Forum, and American Vein and Lymphatic Society clinical practice guidelines for the management of varicose veins of the lower extremities. Part II. Gloviczki P, Lawrence PF, Wasan SM ve ark. J Vasc Surg Venous Lymphat Disord. 2024;12(1):101670. DOI: 10.1016/j.jvsv.2023.08.011. Kılavuz: Varis tedavisi, çorap ve ilaç kullanımı, tedavi sonrası takip ve olası sorunlar.
  3. Varicose veins: diagnosis and management. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). CG168. 2013. Kılavuz: Varis tanısı, tedavi seçenekleri, kişiye verilecek bilgi ve gebelikte yaklaşım.
  4. Varicose veins. NHS. Hasta bilgilendirmesi: Varis belirtileri, nedenleri, günlük yaşam ve tedavi seçenekleri.

Kaynaklara erişim tarihi: 19 Ekim 2026.